Van een lege start tot een dossier dat een auditor kan nalezen. In twaalf stappen zie je wat je doet, waarom de wet of de norm het vraagt en hoe Konforma je helpt, met per stap een filmpje uit het platform.
De meeste stappen zijn voor beide routes dezelfde. Je bouwt één dossier en gebruikt het voor allebei.
In de filmpjes volgen we Aquaduct Waterbedrijf als voorbeeld: een drinkwaterbedrijf met 52 personen onder gezag (40 werknemers en 12 freelancers), Microsoft 365 en OT op 8 sites. Jouw organisatie ziet er anders uit, de stappen blijven dezelfde.
Per stap: wat je doet, waarom het nodig is en hoe Konforma helpt. Het filmpje toont de stap in de praktijk.
Je beoordeelt de maatregelen van het CyberFundamentals-raamwerk (CyFun) op het niveau dat bij je entiteit past, voor een essentiële entiteit Essential, met bewijs per maatregel.
De Belgische NIS2-wet verwacht aantoonbare cyberbeveiliging. CyFun is het referentiekader van het CCB. Een auditor wil een beoordeling zien die niet meer verandert, met uitzonderingen en beslissingen die terug te vinden zijn.
Het CyFun-dashboard toont in één blik de maturiteit, de kernmaatregelen en een audit-readiness die streng rekent. Wat nog open staat, staat er eerlijk bij. MFA op de kritieke systemen heeft bewust een lage score, met de uitzondering, haar einddatum en de naam van wie de maatregel beoordeelde op de maatregel zelf. Op het einde bevries je de beoordeling met een vingerafdruk en tekenen de CEO en de CISO met naam en tijdstip.
Je legt vast wat je organisatie is en doet: de steun van de directie, de rollen, de scope, de interne en externe vraagstukken en de wetten en contracten die gelden.
ISO 27001 (hoofdstukken 4 en 5) vraagt dit uitdrukkelijk. Een auditor begint bij de scope: wat valt erin, wat niet, en wie draagt het managementsysteem.
Een managementsysteem begint bij de directie: de ondertekende verklaring van de algemeen directeur, met datum. Daarna leg je de rollen vast, ook wie verantwoordelijk is voor de OT. De scope is een goedgekeurde versie; een wijziging maakt altijd een nieuwe versie en de oude blijft bewaard. De context bevat de interne en externe vraagstukken, ook de klimaatvraag. Elke wet en elk contract krijgt een rij in het eisenregister.
Je houdt bij wie onder je gezag werkt, met welke screening, afspraken en toegang, en welke leveranciers kritiek zijn en hoe je ze opvolgt.
NIS2 vraagt expliciet aandacht voor personeel en toeleveringsketen. Auditors nemen steekproeven: is de persoon die je trekt gescreend, getekend en uit dienst netjes afgesloten?
Mensen zijn het zwakste en het belangrijkste deel van een managementsysteem. Elke rol heeft een competentiebewijs met vervaldatum. Het personenregister telt iedereen onder gezag, freelancers inbegrepen, en één filter toont de onvolledige dossiers. Bij een vertrokken freelancer zie je de hele levenscyclus, van screening en NDA tot het intrekken van toegang. Bij de leveranciers staan kritikaliteit, reviews, certificaten en contracteisen in één tabel. Een review die te laat is, krijgt gewoon een signaal.
Je regelt wie waar toegang heeft en controleert dat periodiek. Je bepaalt hoe snel kritieke diensten terug moeten zijn en test dat, ook voor industriële systemen (OT) als je die hebt.
Toegangsbeheer en bedrijfscontinuïteit zijn kernonderdelen van NIS2 en CyFun. Een auditor wil geen belofte maar een review met bevinding en actie, en een herstelproef met gemeten tijden.
Wie mag waar in? Elk kritiek systeem heeft een reviewperiode en een laatste review. In de geopende SCADA-review zie je een account met schrijfrechten dat niet meer nodig was, de actie ervoor en de lijst en het sessielog als bewijs. OT staat niet naast het managementsysteem maar erin: de assets tonen hun zone en of er safety aan hangt. En voor de continuïteit heeft elke kritieke dienst een hersteltijd, een maximaal gegevensverlies, een strategie en een geteste herstelprocedure met verslag.
Je kiest een risicomethode, beoordeelt de risico's, behandelt wat boven je grens ligt en aanvaardt bewust wat overblijft, met motivering en einddatum.
NIS2 is risicogebaseerd en ISO 27001 (clausule 6.1 en 8) vraagt een herhaalbare methode. Een auditor kijkt of de behandeling echt volgt uit de risico's en of de directie het restrisico kent.
Eerst de meetlat: een kansschaal, een impactschaal en een grens waarboven een risico behandeld moet worden, met dezelfde schaal voor IT en OT. Dan het register: elk risico heeft een eigenaar, een behandeling, een restscore en een herzieningsdatum. Een goed risico leest als een scenario, met dreiging, kwetsbaarheid, behandelplan en gekoppelde assets en maatregelen. Niet alles is oplosbaar: de HMI zonder MFA blijft tot de renovatie een restrisico, bewust aanvaard met een einddatum. De risicorondes bevriezen de toestand voor de auditor.
Je beslist per Annex A-maatregel of ze van toepassing is, of ze geïmplementeerd is en waarom, met bewijs en een koppeling naar de risico's.
De Statement of Applicability is verplicht in ISO 27001 (6.1.3) en het kerndocument van de auditor. Elke uitsluiting moet verantwoord zijn en elke versie moet aantoonbaar goedgekeurd zijn.
De Statement of Applicability is het hart van het dossier. Alle 96 maatregelen zijn beslist en 77 van de 92 toepasselijke zijn geïmplementeerd. Je filtert op thema, status of eigenaar. Elke versie is onveranderlijk en toont wat sinds de vorige is gewijzigd. Open je een maatregel zoals 8.22, dan lees je uitleg in gewone taal, de OT-variant en de verantwoording met het bewijs. Een maatregel mag eerlijk op gedeeltelijk staan en een uitsluiting vraagt een verantwoording. Annex A is geen plafond: Aquaduct voegde een eigen maatregel voor het OT-netwerk toe.
Je legt beleid, procedures en doelstellingen vast, met een eigenaar, een goedkeuring en een herzieningsdatum, en je meet of de doelstellingen gehaald worden.
ISO 27001 vraagt beheerde gedocumenteerde informatie (7.5) en meetbare doelstellingen (6.2). Een auditor controleert of wat op papier staat ook de actuele, goedgekeurde versie is.
Beleid is hier geen map met pdf's. Het beleidspakket toont welke themabeleidsregels bestaan. Het toegangsbeleid is versie 2, met eigenaar, goedkeuring met datum, herziening en de Annex A-maatregelen waarop het steunt. In het documentenregister zie je per document versie, eigenaar, goedkeuring en herziening, met één signaal per regel, en daaronder de verplichte documenten van de norm. Procedures starten bij een standaardsjabloon, maar de inhoud is van Aquaduct. En een doelstelling is pas een doelstelling als je ze meet, met metingen in de tijd.
Je volgt het managementsysteem dagelijks op: signalen, terugkerende taken, metingen en incidenten, inclusief de afweging of je een incident moet melden.
NIS2 legt meldplichten op voor significante incidenten (vroegwaarschuwing binnen 24 uur). ISO 27001 vraagt monitoring en meting (9.1). Een auditor zoekt aanwijzingen dat het systeem werkt tussen twee audits.
Dit is het managementsysteem in werking. Bovenaan staan de signalen: wat achterstallig is, wat verloopt en wie nog een NDA moet tekenen. Dan de jaarkalender met terugkerende activiteiten en herinneringen. Daarna de metingen: elke maatregel heeft een eigenaar, een frequentie, een doel en een geschiedenis. Onderaan de incidenten. Bij een incident leg je de classificatie vast en wie je wanneer informeerde. Ook de beslissing om iets niet te melden staat erbij, met motivering.
Je laat het managementsysteem intern onafhankelijk nakijken, legt elke afwijking vast als non-conformiteit en volgt ze op tot ze aantoonbaar opgelost is.
Een interne audit en corrigerende maatregelen zijn verplicht in ISO 27001 (9.2 en 10.2). De externe auditor leest eerst je eigen bevindingen: zo zie je of je jezelf eerlijk controleert.
Het auditprogramma plant drie jaar vooruit; alles komt minstens één keer aan bod en het risicovolle vaker. De audit zelf heeft een onafhankelijkheidsverklaring en een checklist waarin elke vraag beantwoord is met wat de auditor zag. Een vraag met het oordeel non-conform wordt een non-conformiteit, met nummer, bron, eigenaar en termijn, die je opvolgt van vaststelling tot en met de doeltreffendheidscontrole. Een incident en de bevindingen van de proefaudits komen in hetzelfde register terecht. Eén register voor alles wat beter moet.
Je directie bekijkt op vaste momenten de stand van het managementsysteem en neemt beslissingen over verbeteringen, middelen en doelstellingen.
ISO 27001 (9.3) vraagt een directiebeoordeling met vaste inputs, en NIS2 maakt het bestuursorgaan verantwoordelijk voor cyberrisicobeheer. Een auditor wil beslissingen zien, geen kennisname.
De directie bekijkt het managementsysteem op vaste momenten. Deze beoordeling is goedgekeurd en onveranderlijk; het pdf-verslag is de leesversie. Bovenaan staan de deelnemers. Dan de zeven inputs van de norm, elk met een momentopname van de cijfers die de directie voor zich had en een bespreking. En onderaan de beslissingen: elke beslissing is een object met een doorstroomlabel, zoals een wijziging, een middelenbeslissing of een doelstelling, dat daarna opgevolgd wordt.
Je controleert of alles klaar is voor de externe audit, stelt het dossier samen en plant het traject met je certificatie-instelling.
Een externe audit verloopt in twee fasen: stage 1 toetst de documenten en de gereedheid, stage 2 de werking met steekproeven. Hoe completer het dossier vooraf, hoe vlotter het verloopt.
Alles komt samen in één poort. Het overzicht toont per hoofdstuk en per Annex A-thema waar je staat, wat openstaat en wat de komende maanden gepland is. De readiness-poort telt 18 criteria, elk met een reden en een link naar waar je het oplost. Vandaag zijn ze alle 18 groen: het dossier is klaar voor stage 1. Het certificatietraject legt vast bij welke instelling, wanneer stage 1 en 2 plaatsvinden en wanneer de surveillance volgt. Het certificaat zelf geeft altijd de certificatie-instelling.
Je geeft de auditor een eigen alleen-lezen toegang tot het bevroren dossier en beantwoordt zijn steekproefverzoeken.
Een auditor moet kunnen nagaan dat wat hij leest niet achteraf is aangepast, en wil zelf kunnen doorvragen. Dit is hoe de audit verloopt en hoe de auditor je dossier ziet, niet een goedkeuring.
Zo ziet de auditor het: een eigen link, alleen lezen, tot een vaste einddatum. Het dossier is bevroren op een datum, met de vingerafdruk van het manifest. De SoA staat er in versie 2, goedgekeurd met naam en tijdstip, en per maatregel zie je wat er tussen versie 1 en 2 veranderde. De non-conformiteiten staan klaar en bij elk bewijsstuk hoort een vingerafdruk. Bij links die buiten het platform staan, zegt het dossier eerlijk dat ze niet geverifieerd kunnen worden. Heeft de auditor meer nodig, dan dient hij een steekproefverzoek in en antwoordt de organisatie met tekst en bijlagen. Elke weergave wordt gelogd.
Voorbeeldcijfers uit het Aquaduct-voorbeeld, om te laten zien wat de overzichten tonen. Het zijn geen resultaten die je mag verwachten.
De poort wordt pas groen als alle 18 criteria in orde zijn. Een open major uit een audit zet ze terug op rood tot ze gesloten is. Groen betekent een volledig dossier, niet het oordeel van de auditor.
Zo werkt een externe audit en zo ziet de auditor je dossier in Konforma.
De audittijd hangt af van het aantal personen onder gezag, het aantal sites, OT en uitbesteding. In een proefaudit voor het voorbeeld (52 personen, OT op 8 sites) kwam de berekening uit op 12,5 auditdagen voor ISO 27001 (stage 1 en 2) en 6,5 dagen voor CyFun Essential.
Die proefaudits volgden de werkwijze van een certificatie-instelling en van een CAB. Het zijn berekeningen onder uitgesproken aannames, geen offerte en geen echte audit. Geen certificatie-instelling en geen CCB heeft iets goedgekeurd.
Start gratis met NIS2 en CyberFundamentals. Heb je vragen over je situatie, mail ons.
De ISO 27001-module is nog niet publiek gelanceerd. Wil je ermee aan de slag, vraag dan toegang tot de pilot.
Vraag toegang